Bebeklere Zeytinyağı ve Zeytin Ne Zaman, Nasıl Verilir?

Önce şunu söyleyeyim: biz doktor değiliz, zeytin yetiştiren bir aileyiz. Bebeğinin beslenmesiyle ilgili son söz her zaman çocuk hekiminindir. Ama yıllardır anne babalardan aynı soruları duyuyoruz ve internette dolaşan bilgilerin bir kısmı eksik ya da yanlış. Bu yazıda genel kabul gören bilgileri kaynaklarıyla toparladım, üretici olarak bildiklerimizi de ekledim.

Kısa cevap: İlk 6 ay bebeğe zeytinyağı da zeytin de verilmez; bu dönemde bebeğin ihtiyacı anne sütü ya da mama. 6. aydan itibaren zeytinyağı ek gıdanın içine birkaç damladan başlayarak eklenebilir. Zeytin tanesi ise boğulma riski ve tuzu yüzünden ilk aylarda ancak çekirdeği çıkarılıp ezilerek ya da çok ince kıyılarak verilir.

Aylara göre zeytinyağı ve zeytin

Zeytin basamakları bebek beslenmesi kaynağı Solid Starts'ın önerilerinden derlendi, zeytinyağı miktarları yaygın uygulamayı yansıtıyor. Her bebeğin gelişimi farklı; hekiminin yönlendirmesi her zaman önce gelir.

1 aylık, 2 aylık bebeğe zeytinyağı verilir mi?

Bu sorunun bu kadar çok aranması bize bir şey söylüyor: birileri hâlâ yenidoğana zeytinyağı içirmeyi öneriyor. Cevap net: hayır.

Dünya Sağlık Örgütü ilk 6 ay boyunca bebeğin yalnızca anne sütüyle beslenmesini öneriyor, başka hiçbir yiyecek ya da içecek olmadan (DSÖ). Mama alan bebekte de mantık aynı: ilk aylarda bebeğin ihtiyacı anne sütü ya da mamayla karşılanır. 20 günlük, 1 aylık, 2-3 aylık ya da 4 aylık bebeğe kaşıkla zeytinyağı içirmek önerilen bir uygulama değil.

Gaz sancısı ve kabızlıkta akla gelen ilk ev çaresi çoğu zaman zeytinyağı oluyor. Ama bu belirtilerin sebebi farklı olabilir ve sebebi bilinmeden bebeğe bir şey içirmek doğru değil. Doğru adres çocuk hekimi.

6. aydan sonra: ne kadar, nasıl?

Ek gıdaya geçişle birlikte zeytinyağı bebeğin yemeklerine eklenebilir: sebze püresine, çorbasına, ezmesine. Burada kritik bir ayrım var: zeytinyağı bebeğe içirilmez, yemeğine eklenir.

Yaygın öneri mütevazı: birkaç damladan başlayıp yarım çay kaşığı civarına çıkmak, günde bir iki öğünde. Şişenin dibini göreceğin bir tüketim değil bu. Bebeğin midesi küçük; az ama düzenli.

Bir pratik püf: yağı yemek piştikten sonra, servisten hemen önce ekle. Isı zeytinyağının aromasını ve değerli bileşenlerini azaltıyor, çiğ eklenen yağ ikisini de olduğu gibi taşır. Bu konunun ayrıntısı polifenol yazımızda.

Her yeni gıdada yaptığın gibi zeytinyağını da tek başına, az miktarda dene ve sonraki günlerde bebeğini gözle. Zeytinyağına alerji nadirdir ama imkansız değildir.

Bebeklere zeytin ne zaman verilir?

Zeytinyağından farklı olarak zeytin tanesinin iki riski var: boğulma ve tuz.

Zeytin yuvarlak, kaygan ve sert bir besin, çekirdeği de ayrı bir tehlike. "Çekirdeksiz" diye satılan zeytinlerde bile arada çekirdek kalabildiğini unutma, her tanesini kendin kontrol et. Bu yüzden zeytin bebeğe bütün halde verilmez. Başlangıçta ezilmiş ya da çok ince kıyılmış olarak yoğurdun ya da püresinin içinde; 9. ay civarında ince halkalar halinde; bir yaştan sonra uzunlamasına dörde bölünmüş olarak. Bütün tane, ancak çocuk lokmasını kontrol edebildiğinde, 2 yaş civarında ve gözetim altında.

İkinci mesele tuz. Sofra zeytini salamurada ya da kuru tuzda olgunlaşır, yani tuzludur. Birleşik Krallık'ın sağlık servisi NHS bebek yemeğine tuz eklenmemesini ve tuzlu yiyeceklerden kaçınılmasını öneriyor (NHS). O yüzden zeytin bebeğin tabağında ana yemek değil, tat veren birkaç küçük parça olmalı. Tuzunu azaltmak için zeytini bir süre suda bekletebilirsin.

Yenidoğanın cildine zeytinyağı sürülür mü?

Bu cevabı bir zeytinyağı üreticisinden duymayı beklemezsin ama açık konuşalım: önermiyoruz.

İngiltere'de 115 yenidoğanla yapılan bir pilot çalışmada bebeklerin cildine 28 gün boyunca günde iki kez birkaç damla zeytinyağı ya da ayçiçek yağı sürüldü. Yağ sürülen bebeklerin cildi daha nemli görünse de cilt bariyerinin gelişimi, yağ sürülmeyen bebeklere göre geride kaldı. Araştırmacılar bu iki yağın yenidoğan cildinde kullanılmamasını önerdi (Manchester Üniversitesi).

Pilot bir çalışma son söz değil. Ama bebeğin cildi için de karar çocuk hekiminin; zeytinyağının yeri sofra.

Hangi zeytinyağı?

Bebek yemeği için seçeceğin yağda üç şart ararım:

• Natürel sızma olmalı. Riviera ya da rafine yağlar işlem görmüş yağlardır. Madem ekliyorsun, gerçeğinden ekle. Etiketi nasıl okuyacağını gerçek zeytinyağı yazımızda anlattık.
• Taze ve düşük asitli olmalı. Asitlik, zeytinin sağlam ve hızlı işlendiğinin göstergesi. Hasat yılı belli, analizi ortada bir yağ seç.
• Kaynağı belli olmalı. Bebeğe verdiğin gıdada "kim üretmiş" sorusunun cevabı net olmalı.

Tat konusunda dürüst bir not: taze natürel sızmanın acılığı ve yakıcılığı vardır (nedenini burada anlattık). Bu kalite işaretidir ama bazı bebekler belirgin acılığı yadırgar. Yemeğe yarım çay kaşığı ölçeğinde karıştığında genelde hissedilmez. Yine de yumuşak bir başlangıç istersen iddialı bir erken hasat yerine daha yumuşak karakterli bir çeşit seçebilirsin. Bizim bahçeden örnek: Domat çeşidimiz (161 mg/kg biofenol) Trilye'ye (224 mg/kg) göre belirgin şekilde daha yumuşak ve meyvemsi. İkisinin de laboratuvar ölçümleri hasat sayfamızda.

Bir de pratik not: bebek yemeğine az az eklendiği için büyük teneke yerine küçük bir şişe daha mantıklı. Açılan şişe kısa sürede biter, yağ da taze kalır.

Kabızlık meselesi

İnternette en çok dolaşan bilgi bu: "Bebeğe zeytinyağı içir, kabızlığı geçsin." Büyükannelerimizin de başvurduğu bir yöntem ama bugünkü yaklaşım farklı. Kabızlık bir belirtidir ve sebebi bilinmeden kaşıkla yağ içirmek çözüm değildir. Bebeğinde kabızlık varsa doğru adres hekim. Zeytinyağının yeri ilaç kabı değil, yemek tabağı.

Sık sorulanlar

Bebeğe zeytinyağı kaç aylıkken verilir?

Genel kabul 6. ay, yani ek gıdaya geçişle birlikte. Yağ bebeğe içirilmez, yemeğine birkaç damladan başlayarak eklenir.

1 aylık ya da 2 aylık bebeğe zeytinyağı verilir mi?

Hayır. İlk 6 ayda bebeğin ihtiyacı anne sütü ya da mamadır. Gaz veya kabızlık için de kaşıkla zeytinyağı içirmek önerilmiyor, önce çocuk hekimine danış.

Bebeklere zeytin ne zaman verilir?

Ek gıdaya geçişten itibaren, çekirdeği çıkarılmış ve ezilmiş ya da çok ince kıyılmış olarak verilebilir. Bütün zeytin boğulma riski taşır; tuzlu olduğu için de miktarı az tutulmalı.

Bebeklere ne kadar zeytinyağı verilir?

Yaygın uygulama, birkaç damladan başlayıp yarım çay kaşığı civarına çıkmak, günde bir iki öğünde. Bebeğinin ihtiyacını en iyi hekimi bilir.

Zeytinyağını bebeğin yemeğine pişerken mi ekleyeyim?

Piştikten sonra eklemek daha iyi. Isı yağın aromasını ve antioksidan içeriğini azaltır. Servisten hemen önce eklemek yeterli.

Acı zeytinyağı bebeğe zararlı mı?

Acılık zararlı değildir, taze yağın doğal tadıdır. Yemeğe karıştığında bebek genelde fark etmez. Belirgin acılıktan kaçınmak istersen yumuşak bir çeşit tercih edebilirsin.

Bebeğin sofrasına giren her şeyde ölçülebilir, belgelenebilir kalite aramak en doğal hakkın. Bizim belgelerimiz hasat sayfasında, küçük şişe yağımız ürünler sayfasında. Sorusu olan anne babalar bize her zaman yazabilir.

Kaynaklar

• Dünya Sağlık Örgütü, emzirme önerileri
• Solid Starts, bebeklere zeytin
• NHS, bebeklere verilmemesi gereken yiyecekler
• Cooke ve ark., Acta Dermato-Venereologica, 2016 (çalışmanın özeti)